Topraklama Neden Önemli? Ölçüm Ne Sıklıkla Yapılmalı?

Elektrik tesisatının görünmeyen ama en önemli güvenlik bileşenlerinden biri topraklamadır. Birçok eski binada topraklama hattı hiç yoktur ya da yıllar içinde korozyon nedeniyle işlevini yitirmiştir. Üstelik bu durum, bir arıza yaşanana kadar fark edilmez.

Topraklama ne işe yarar?

Çamaşır makinesi, buzdolabı veya fırın gibi metal gövdeli bir cihazın içinde izolasyon bozulduğunda, elektrik cihazın gövdesine geçer. Sağlıklı bir topraklama varsa bu akım çok düşük dirençli bir yol üzerinden toprağa akar ve kaçak akım rölesi devreyi milisaniyeler içinde keser. Topraklama yoksa akım, cihaza dokunan kişinin vücudu üzerinden toprağa ulaşmaya çalışır.

Evde topraklama olup olmadığını nasıl anlarım?

• Prizlerin içinde yan tarafta metal topraklama kontakları olup olmadığına bakın
• Sigorta kutusunda sarı-yeşil renkli iletkenlerin bağlı olduğu bir bara bulunmalıdır
• Metal cihazlara dokunduğunuzda hafif karıncalanma hissediyorsanız topraklama sorunlu olabilir

Ancak bu kontroller yalnızca ipucu verir. Topraklamanın gerçekten çalışıp çalışmadığını anlamanın tek yolu direnç ölçümüdür.

Ölçüm ne sıklıkla yapılmalı?

İş yerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı kapsamında topraklama ölçümlerinin yılda en az bir kez yapılması ve raporlanması gerekir. Konutlarda yasal bir periyot olmasa da tesisat yenilendiğinde, yeni bir eve taşınıldığında ve her beş yılda bir ölçüm yaptırmanızı öneririz. Su baskını, deprem ya da çatı onarımı gibi olayların ardından da kontrol edilmelidir.

Ölçüm sonucu kötü çıkarsa

Değer yüksekse topraklama elektrotları iyileştirilir, eşpotansiyel bağlantılar tamamlanır ve kaçak akım rölelerinin açma süreleri test edilir. İyileştirmenin ardından yapılan ikinci ölçümle rapor güncellenir.

Kaçak akım rölesi olsa bile topraklama gereklidir; ikisi birlikte tam koruma sağlar.

Sık yapılan yanlışlar

Topraklama hattı olmayan evlerde nötr iletkeninin priz içinde topraklama kontağına köprülenmesi sık rastlanan ve son derece tehlikeli bir uygulamadır. Bu yöntem, nötr hattında oluşabilecek bir kopukluk durumunda cihaz gövdelerine doğrudan faz gelmesine yol açabilir. Benzer şekilde su veya doğalgaz borularının topraklama amacıyla kullanılması da yönetmeliğe aykırıdır. Doğru çözüm, binaya uygun topraklama elektrodunun tesis edilmesi ve tüm prizlere ayrı koruma iletkeni çekilmesidir. Ölçüm ve iyileştirme işlemleri, belgeli bir elektrik teknisyeni ya da mühendis tarafından yapılmalıdır.